მაქსიმე მაჩაიძე მისი ახალი მუსიკალური ალბომის ერთ-ერთ კომპოზიციაში ამბობს “პოეზიის საღამოზე თავის დაწერილ ჯარიმებს კითხულობდა მენტი” და აქვე შეუძლია გითხრას, რომ: “ფიფქებს რო დათესავ მერე მანქანები და კომპიუტერები ამოდის ყვავილებივით”. მისი პოეზია ადამიანებითაა სავსე, ყველაფერი რაზეც ის საუბრობს, სავსეა ადამიანთა შემოქმედებითი ხასიათით და ასახავს ამ ერთი შეხედვით გაუხეშებულ ურთიერთობას ადამიანსა და მის შორს წასულ შემოქმედებას შორის. თანამედროვე ქართველი ავტორების კითხვისას

სკოლა აქ დევს ჩემი გული, გისოსებიან მკერდში იყინება, ჯერ კიდევ ძალუძს ფეთქვა. მონაზვნად აღსაკვეც თოვლთან ერთად აგონიისას სისხლივით წაგსკდა სიმარტოვის სიმარტივე, გამაბრუებელ ხმებზე მოსრიალე მოსწავლეები კედლებს შუა ცდილობენ გავლას. სასკოლო მერხებზე ამოკაწრული სიყვარულის ახსნა, სიგარეტის კოლოფში ჩადენილი სუიციდი, ხორცით მძინარე მშობლური რჩევა, სიმარტივის სიმარტოვე. ანგელოზებმა სინანული გზაზე დაყარეს, როგორც ქვირითი. ზღვის დისონანსი გამოიტანს ნაპირზე ნივთებს, დუჟმორეული შამპუნის ბოთლი, გადატეხილი დეოდორანტი, ხელის კრემი, ღამის ნიღაბი. მონიშნე ადგილი, I’m not robot. ჩვენი სიყვარული ამ ნივთებივით გამოუსადეგარი გახდა, მზეც გასნობდა, მოსწავლეები

ეზრა პაუნდი და ჩინური პოეზია — თანამედროვე დასავლური პოეტიკის აღმოსავლური პარალელები

„ჩინური პოეზია“ ეზრა პაუნდის შემოქმედებაში არ არის უბრალოდ უცხო კულტურის ესთეტიკური მოხმარება — ის წარმოადგენს ლიტერატურული ფორმის, აზროვნების სტრუქტურისა და ენის ფუნქციის დრამატულ გადააზრებას. პაუნდის 1915 წლის კრებული Cathay, რომელიც შედგება ტანგის პერიოდის პოეზიის "თარგმანებისგან", მოდერნისტული ლიტერატურის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან მაგალითს წარმოადგენს.

კრებული ეფუძნება ამერიკელი მეცნიერი ერნესტ ფენოლოზას მიერ დატოვებულ სიტყვასიტყვით თარგმნილ ჩანაწერებს, რომლებსაც პაუნდმა „პოეტური ინტუიციით“ განუმარტა მნიშვნელობა. შედეგად მივიღეთ ტექსტები, რომლებიც სრულად არც დასავლურ პოეზიას ეკუთვნის და არც ჩინურს — ისინი შუამავლები არიან, დგანან ენობრივ და კულტურულ ზღვარზე - სემანტიკურ ლიმინალურობაში.

პაუნდისთვის ჩინური ენა არ იყო მხოლოდ ეგზოტიკური სტილი — ის იყო წინააღმდეგობა დასავლურ ლოგოცენტრიზმთან. ე.წ. „იდეოგრამული მეთოდით“, რომელიც ფენოლოზას ტექსტებიდან ისწავლა, პაუნდმა სცადა ენის ძირფესვიანი გადალაგება: სიტყვა აღარ უნდა ყოფილიყო ნიშანი, რომელიც მიუთითებს საგანზე, არამედ ის თავად უნდა ყოფილიყო საგნის ვიზუალური და ენერგიული ჟესტი. სწორედ აქ იწყება პაუნდის ექსპერიმენტი ენის, სახის და ფიქრის ერთიანობაზე — რაც მოგვიანებით მის Cantos-ში შეიმჩნევა.

თუმცა თანამედროვე ლიტერატურათმცოდნეობრივი ხედვა — განსაკუთრებით პოსტკოლონიური თეორიები — ხშირად ხაზს უსვამს პაუნდის მიდგომის სირთულეს და პრობლემატურობას. ბევრი მკვლევარი მას აკრიტიკებს აღმოსავლეთის „გაშეშებული“ წარმოდგენისთვის, კულტურული დიალოგის ნაცვლად ცალმხრივი მითოლოგიზაციისთვის. ედვარდ საიდის ორიენტალიზმის კონცეფციის ჭრილში, Cathay შესაძლოა წავიკითხოთ, როგორც დასავლური სურვილის პროექცია იდეალიზებულ აღმოსავლეთზე.

მიუხედავად ამისა, ეზრა პაუნდის ჩინური პოეზიის ციკლი, თავისი დისტანციურობითა და ორჭოფობით, დღესაც იკითხება როგორც მოდერნისტული ფორმის გადამწყვეტი ექსპერიმენტი. ტექსტი, რომელიც არც თარგმანია სრულად და არც ორიგინალი — ქმნის ისეთ პოეტურ სივრცეს, სადაც შესაძლებელი ხდება ენის კულტურული დაბინდვა და ახალი ესთეტიკური სიზუსტის აღმოჩენა.

მოხარულები ვართ, ჩვენს ძვირფას მკითხველს გავაცნოთ ეზრა პაუნდის ჩინური პოეზიის თარგმანები ანრი კიკნაველიძის შესანიშნავ ქართულ თარგმანში — ტექსტები, რომლებიც მკაფიოდ აჩვენებს, როგორ შეიძლება პოეზიამ გადალახოს დრო, ენა და კულტურის საზღვრები. - ტატო ჩანგელია

ალტაზორი (Altazor) — ჩილელი პოეტის, ვისენტე უიდობროს (Vicente Huidobro, 1893–1948) ყველაზე ცნობილი და ფორმალურად ყველაზე რადიკალური პოემაა, რომელიც პირველად 1931 წელს გამოქვეყნდა. ტექსტი ითვლება XX საუკუნის ავანგარდისტული ლიტერატურის საკვანძო ნიმუშად და წარმოადგენს კრეაციონიზმის — პოეტური მიმართულების — მანიფესტაციას, რომლის ფუძემდებელიც თავად უიდობრო იყო.

პოემის სრული სათაურია: Altazor o el viaje en paracaídas („ალტაზორი ანუ მოგზაურობა პარაშუტით“). უკვე სათაურში თავს იჩენს ცენტრალური მეტაფორა — პარაშუტით ვარდნა, რომელიც პოეტური სუბიექტის სულიერ-კოგნიტიური დაშლის ალეგორიად გვევლინება. თავად სახელი „ალტაზორი“ შერწყმულია ესპანური სიტყვებისგან „alto“ (მაღალი) და „azor“ (ქორი), რაც ქმნის ნეოლოგიზმს — ფრენის და დაცემის ერთდროული კონცეფცია.

პოემა შვიდ კანტოდ იყოფა და მისი სტრუქტურა თანდათანობით კარგავს ტრადიციული პოეტური ფორმის ნიშნებს — ქრონოლოგიური და სემანტიკური თანმიმდევრობა დაიშლება, სიუჟეტი ქრება, და ბოლოს ენა გარდაიქმნება ბგერით ექსპერიმენტად. ამგვარად, Altazor არა მხოლოდ ყოფიერების შინაარსის, არამედ თავად ენისა და პოეტური ფორმის დეკონსტრუქციას ახორციელებს.

ეს პროცესი — ენისგან აზრის გაქრობა, სიტყვისგან მხოლოდ ჟღერადობის დატოვება — მჭიდროდ უკავშირდება ლიტერატურულ მოდერნიზმსა და ევროპული ავანგარდის ტენდენციებს (დადაიზმი, სურეალიზმი), თუმცა უიდობროს ტექსტს განასხვავებს პოეტური ხმის ავტონომიისა და შემოქმედებითი აქტის დამოუკიდებლობის იდეა, რომელიც კრეაციონიზმის ბირთვს წარმოადგენს.

Altazor ერთდროულად არის კოსმიური პოემა, პირადი მანიფესტი და მეტაფიზიკური ექსპერიმენტი. ის მკითხველს სთავაზობს არა მხოლოდ აზრის, არამედ ფორმის და ჟღერადობის კვლევას — ენაზე ფიქრისა და მის საზღვრებთან შეხების განსაკუთრებულ შესაძლებლობას.

მოცემული პუბლიკაცია წარმოადგენს პოემის შესავალ ნაწილს. სრული ტექსტი ხელმისაწვდომია წიგნის მაღაზიებში.

  და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან. ამინ! სანდრომ ლოცვა დაასრულა, ჩაი დაისხა და პურზე კარაქის წასმას შეუდგა. რამდენჯერმე სცადა მხოლოდ პურსა და კარაქზე ეფიქრა, თუმცა არ გამოუვიდა. მისი ფიქრები ისევ წავიდა იმ ბნელ ღამეში, რომელშიც მისი ბავშვობის მეგობარი, თემო, დააკავეს. უკვე ერთი წელია რაც დედისერთა სანდრო მარტო ცხოვრობს მარჯანიშვილზე ერთოთახიან პატარა ბინაში. დედამისმა სანდროს მოთხოვნით ნელ-ნელა შეამცირა საჭმლის

*** ჩიტსაც სული აქვს, რა თქმა უნდა, ჩიტსაც სული აქვს… დაუგდე ყური: გამთენიის წინ როგორ გალობს, რა სრულყოფილად გალობს – ქალაქშიც კი, ამ მახინჯი სახლების სიახლოვეს გადარჩენილ პატარა, ვარდისფერ ვარდებიან სკვერში – მოლაღურია თუ ბულბულია, ტოროლაა თუ შაშვია… სული რა შუაშია? აბა, ისე როგორ იგრძნობ ღამის კიდეს?.. და თანდათან თენდება კიდეც… ღამის და დღის გასაყარზე: ვარდი და ბულბული … ქალაქშიც კი, ამ მახინჯი სახლების სიახლოვეს… მე მინდა, ჩემი სულიც ბოლოს იქ მოხვდეს, სადაც მკვდარი ჩიტების სულებია…   განჯინა სადაური სიტყვაა – “განჯინა”? მახსოვს ჩვენი განჯინა –