თარგმნა ანრი კიკნაველიძემ (1844) სევდიან თვალში გამშრალი ცრემლით უზიან დაზგას კბილების ღრჭენით: „შენ, გერმანიავ, სუდარას გიქსოვთ და სამგზის წყევლას მასში ჩავაქსოვთ - ჩვენ ვქსოვთ, ჩვენ ვქსოვთ! წყეულიმც იყოს ღმერთი გულგრილი ვისაც მშიერი და გათოშილი ვევედრებოდით, იმედი გვქონდა - მან მოგვატყუა და მიგვატოვა - ჩვენ ვქსოვთ, ჩვენ ვქსოვთ! წყეულიმც იყოს მეფე მდიდრების ჩვენი არ ესმის მას გაჭირვების, რომელიც ბოლო გროშებსაც გვართმევს, და მერე ტყვიას გვესვრის, ვით ძაღლებს - ჩვენ ვქსოვთ, ჩვენ ვქსოვთ! წყეულიმც იყოს ეს ცრუ
თარგმნა ნენე გიორგაძემ საველე ჰოსპიტალი მაგიდა შუქზე შეატრიალეს. თავქვე ვიწექი, თითქოს ვიყავი ასაწონი ხორცი და სული ძაფზე ეკიდა, ჩემ თავს გარედან ვაკვირდებოდი, ბაზრის მძიმე გირით სასწორზე როგორ მწონიდნენ. და ეს ხდებოდა თოვლიანი საფარის ზუსტად შუაგულში, რომელიც იყო დასავლეთით უსწორმასწორო, გარემოცული გაუყინავი ჭაობებით და ყავარჯნებზე მდგარი ხეებით და რკინიგზის ქალადალეწილი რამდენიმე ნახევარდაზგით, და ყოველ მათგანს ჭუჭყიანი თოვლის ქუდი ეხურა თავზე, ზოგს ორმაგი, ზოგსაც - სამმაგი. იმ დღეს გაჩერდა დრო, საათები არ მოძრაობდნენ და სულები უფანრებო მატარებლების აღარ დაქროდნენ ლიანდაგებზე ნაცრისფერი
ეზრა პაუნდი და ჩინური პოეზია — თანამედროვე დასავლური პოეტიკის აღმოსავლური პარალელები
„ჩინური პოეზია“ ეზრა პაუნდის შემოქმედებაში არ არის უბრალოდ უცხო კულტურის ესთეტიკური მოხმარება — ის წარმოადგენს ლიტერატურული ფორმის, აზროვნების სტრუქტურისა და ენის ფუნქციის დრამატულ გადააზრებას. პაუნდის 1915 წლის კრებული Cathay, რომელიც შედგება ტანგის პერიოდის პოეზიის "თარგმანებისგან", მოდერნისტული ლიტერატურის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან მაგალითს წარმოადგენს.
კრებული ეფუძნება ამერიკელი მეცნიერი ერნესტ ფენოლოზას მიერ დატოვებულ სიტყვასიტყვით თარგმნილ ჩანაწერებს, რომლებსაც პაუნდმა „პოეტური ინტუიციით“ განუმარტა მნიშვნელობა. შედეგად მივიღეთ ტექსტები, რომლებიც სრულად არც დასავლურ პოეზიას ეკუთვნის და არც ჩინურს — ისინი შუამავლები არიან, დგანან ენობრივ და კულტურულ ზღვარზე - სემანტიკურ ლიმინალურობაში.
პაუნდისთვის ჩინური ენა არ იყო მხოლოდ ეგზოტიკური სტილი — ის იყო წინააღმდეგობა დასავლურ ლოგოცენტრიზმთან. ე.წ. „იდეოგრამული მეთოდით“, რომელიც ფენოლოზას ტექსტებიდან ისწავლა, პაუნდმა სცადა ენის ძირფესვიანი გადალაგება: სიტყვა აღარ უნდა ყოფილიყო ნიშანი, რომელიც მიუთითებს საგანზე, არამედ ის თავად უნდა ყოფილიყო საგნის ვიზუალური და ენერგიული ჟესტი. სწორედ აქ იწყება პაუნდის ექსპერიმენტი ენის, სახის და ფიქრის ერთიანობაზე — რაც მოგვიანებით მის Cantos-ში შეიმჩნევა.
თუმცა თანამედროვე ლიტერატურათმცოდნეობრივი ხედვა — განსაკუთრებით პოსტკოლონიური თეორიები — ხშირად ხაზს უსვამს პაუნდის მიდგომის სირთულეს და პრობლემატურობას. ბევრი მკვლევარი მას აკრიტიკებს აღმოსავლეთის „გაშეშებული“ წარმოდგენისთვის, კულტურული დიალოგის ნაცვლად ცალმხრივი მითოლოგიზაციისთვის. ედვარდ საიდის ორიენტალიზმის კონცეფციის ჭრილში, Cathay შესაძლოა წავიკითხოთ, როგორც დასავლური სურვილის პროექცია იდეალიზებულ აღმოსავლეთზე.
მიუხედავად ამისა, ეზრა პაუნდის ჩინური პოეზიის ციკლი, თავისი დისტანციურობითა და ორჭოფობით, დღესაც იკითხება როგორც მოდერნისტული ფორმის გადამწყვეტი ექსპერიმენტი. ტექსტი, რომელიც არც თარგმანია სრულად და არც ორიგინალი — ქმნის ისეთ პოეტურ სივრცეს, სადაც შესაძლებელი ხდება ენის კულტურული დაბინდვა და ახალი ესთეტიკური სიზუსტის აღმოჩენა.
მოხარულები ვართ, ჩვენს ძვირფას მკითხველს გავაცნოთ ეზრა პაუნდის ჩინური პოეზიის თარგმანები ანრი კიკნაველიძის შესანიშნავ ქართულ თარგმანში — ტექსტები, რომლებიც მკაფიოდ აჩვენებს, როგორ შეიძლება პოეზიამ გადალახოს დრო, ენა და კულტურის საზღვრები. - ტატო ჩანგელია
ალტაზორი (Altazor) — ჩილელი პოეტის, ვისენტე უიდობროს (Vicente Huidobro, 1893–1948) ყველაზე ცნობილი და ფორმალურად ყველაზე რადიკალური პოემაა, რომელიც პირველად 1931 წელს გამოქვეყნდა. ტექსტი ითვლება XX საუკუნის ავანგარდისტული ლიტერატურის საკვანძო ნიმუშად და წარმოადგენს კრეაციონიზმის — პოეტური მიმართულების — მანიფესტაციას, რომლის ფუძემდებელიც თავად უიდობრო იყო.
პოემის სრული სათაურია: Altazor o el viaje en paracaídas („ალტაზორი ანუ მოგზაურობა პარაშუტით“). უკვე სათაურში თავს იჩენს ცენტრალური მეტაფორა — პარაშუტით ვარდნა, რომელიც პოეტური სუბიექტის სულიერ-კოგნიტიური დაშლის ალეგორიად გვევლინება. თავად სახელი „ალტაზორი“ შერწყმულია ესპანური სიტყვებისგან „alto“ (მაღალი) და „azor“ (ქორი), რაც ქმნის ნეოლოგიზმს — ფრენის და დაცემის ერთდროული კონცეფცია.
პოემა შვიდ კანტოდ იყოფა და მისი სტრუქტურა თანდათანობით კარგავს ტრადიციული პოეტური ფორმის ნიშნებს — ქრონოლოგიური და სემანტიკური თანმიმდევრობა დაიშლება, სიუჟეტი ქრება, და ბოლოს ენა გარდაიქმნება ბგერით ექსპერიმენტად. ამგვარად, Altazor არა მხოლოდ ყოფიერების შინაარსის, არამედ თავად ენისა და პოეტური ფორმის დეკონსტრუქციას ახორციელებს.
ეს პროცესი — ენისგან აზრის გაქრობა, სიტყვისგან მხოლოდ ჟღერადობის დატოვება — მჭიდროდ უკავშირდება ლიტერატურულ მოდერნიზმსა და ევროპული ავანგარდის ტენდენციებს (დადაიზმი, სურეალიზმი), თუმცა უიდობროს ტექსტს განასხვავებს პოეტური ხმის ავტონომიისა და შემოქმედებითი აქტის დამოუკიდებლობის იდეა, რომელიც კრეაციონიზმის ბირთვს წარმოადგენს.
Altazor ერთდროულად არის კოსმიური პოემა, პირადი მანიფესტი და მეტაფიზიკური ექსპერიმენტი. ის მკითხველს სთავაზობს არა მხოლოდ აზრის, არამედ ფორმის და ჟღერადობის კვლევას — ენაზე ფიქრისა და მის საზღვრებთან შეხების განსაკუთრებულ შესაძლებლობას.
მოცემული პუბლიკაცია წარმოადგენს პოემის შესავალ ნაწილს. სრული ტექსტი ხელმისაწვდომია წიგნის მაღაზიებში.
თარგმნა ტატო ჩანგელიამ დღესდღეობით, ლიტერატურა ძირითადად განიხილება, როგორც პლატფორმა, რომელიც მწერალს საშუალებას აძლევს "ხმა მისცეს" იმ სოციალურ ჯგუფს, რომელსაც მანამდე ეს ხმა არ ჰქონდა. ეს ჯგუფი შეიძლება იყოს ეთნიკური ან სექსუალური უმცირესობა, ასევე ახალი თაობა - რომელიც საკუთარ თავს ზედმეტად ახალგაზრდად და განსხვავებულად აღიქვამს, რომ არსებულმა ლიტერატურულმა ტრადიციამ წარმოადგინოს. იგულისხმება, რომ მწერალი, რომელიც გარკვეულ სოციალურ ჯგუფს "ხმას აძლევს", თავადაც
აუდიო ვერსია სიტყვები • Words · დამიენ საეზი - გამოსავალი ფრანგულიდან თარგმნა ბაჩანა ჩაბრაძემ დამიენ საეზი - გამოსავალი ბევრი სისხლი – კედელზე, ბევრი კედელი - ქვეყნებს შორის, ბევრი ქვეყანა – კავშირში, ბევრი კავშირი სავალუტო, ბევრი უთანასწორობა, ბევრი ფული, ბევრი ბანკი, ბევრი ომი სამშვიდობო, ბევრი ბავშვი მომაკვდავი, ბევრი იმპერიალიზმი, ბევრი კაპიტალიზმი ბევრი ლიბერალიზმი - თავისუფლების გარეშე! აღარ გვინდა თქვენი გამოსავალი! ეს თაობა ოცნებებით აღარ ერთობა! აღარ გვინდა თქვენი გამოსავალი! ძალა ერთობაშია, მაგრამ ვინ ქმნის ერთობას?! ბევრი შიმშილი – ქვეყანაზე, ბევრი