ეზრა პაუნდი და ჩინური პოეზია — თანამედროვე დასავლური პოეტიკის აღმოსავლური პარალელები

„ჩინური პოეზია“ ეზრა პაუნდის შემოქმედებაში არ არის უბრალოდ უცხო კულტურის ესთეტიკური მოხმარება — ის წარმოადგენს ლიტერატურული ფორმის, აზროვნების სტრუქტურისა და ენის ფუნქციის დრამატულ გადააზრებას. პაუნდის 1915 წლის კრებული Cathay, რომელიც შედგება ტანგის პერიოდის პოეზიის "თარგმანებისგან", მოდერნისტული ლიტერატურის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან მაგალითს წარმოადგენს.

კრებული ეფუძნება ამერიკელი მეცნიერი ერნესტ ფენოლოზას მიერ დატოვებულ სიტყვასიტყვით თარგმნილ ჩანაწერებს, რომლებსაც პაუნდმა „პოეტური ინტუიციით“ განუმარტა მნიშვნელობა. შედეგად მივიღეთ ტექსტები, რომლებიც სრულად არც დასავლურ პოეზიას ეკუთვნის და არც ჩინურს — ისინი შუამავლები არიან, დგანან ენობრივ და კულტურულ ზღვარზე - სემანტიკურ ლიმინალურობაში.

პაუნდისთვის ჩინური ენა არ იყო მხოლოდ ეგზოტიკური სტილი — ის იყო წინააღმდეგობა დასავლურ ლოგოცენტრიზმთან. ე.წ. „იდეოგრამული მეთოდით“, რომელიც ფენოლოზას ტექსტებიდან ისწავლა, პაუნდმა სცადა ენის ძირფესვიანი გადალაგება: სიტყვა აღარ უნდა ყოფილიყო ნიშანი, რომელიც მიუთითებს საგანზე, არამედ ის თავად უნდა ყოფილიყო საგნის ვიზუალური და ენერგიული ჟესტი. სწორედ აქ იწყება პაუნდის ექსპერიმენტი ენის, სახის და ფიქრის ერთიანობაზე — რაც მოგვიანებით მის Cantos-ში შეიმჩნევა.

თუმცა თანამედროვე ლიტერატურათმცოდნეობრივი ხედვა — განსაკუთრებით პოსტკოლონიური თეორიები — ხშირად ხაზს უსვამს პაუნდის მიდგომის სირთულეს და პრობლემატურობას. ბევრი მკვლევარი მას აკრიტიკებს აღმოსავლეთის „გაშეშებული“ წარმოდგენისთვის, კულტურული დიალოგის ნაცვლად ცალმხრივი მითოლოგიზაციისთვის. ედვარდ საიდის ორიენტალიზმის კონცეფციის ჭრილში, Cathay შესაძლოა წავიკითხოთ, როგორც დასავლური სურვილის პროექცია იდეალიზებულ აღმოსავლეთზე.

მიუხედავად ამისა, ეზრა პაუნდის ჩინური პოეზიის ციკლი, თავისი დისტანციურობითა და ორჭოფობით, დღესაც იკითხება როგორც მოდერნისტული ფორმის გადამწყვეტი ექსპერიმენტი. ტექსტი, რომელიც არც თარგმანია სრულად და არც ორიგინალი — ქმნის ისეთ პოეტურ სივრცეს, სადაც შესაძლებელი ხდება ენის კულტურული დაბინდვა და ახალი ესთეტიკური სიზუსტის აღმოჩენა.

მოხარულები ვართ, ჩვენს ძვირფას მკითხველს გავაცნოთ ეზრა პაუნდის ჩინური პოეზიის თარგმანები ანრი კიკნაველიძის შესანიშნავ ქართულ თარგმანში — ტექსტები, რომლებიც მკაფიოდ აჩვენებს, როგორ შეიძლება პოეზიამ გადალახოს დრო, ენა და კულტურის საზღვრები. - ტატო ჩანგელია