ალტაზორი (Altazor) — ჩილელი პოეტის, ვისენტე უიდობროს (Vicente Huidobro, 1893–1948) ყველაზე ცნობილი და ფორმალურად ყველაზე რადიკალური პოემაა, რომელიც პირველად 1931 წელს გამოქვეყნდა. ტექსტი ითვლება XX საუკუნის ავანგარდისტული ლიტერატურის საკვანძო ნიმუშად და წარმოადგენს კრეაციონიზმის — პოეტური მიმართულების — მანიფესტაციას, რომლის ფუძემდებელიც თავად უიდობრო იყო.

პოემის სრული სათაურია: Altazor o el viaje en paracaídas („ალტაზორი ანუ მოგზაურობა პარაშუტით“). უკვე სათაურში თავს იჩენს ცენტრალური მეტაფორა — პარაშუტით ვარდნა, რომელიც პოეტური სუბიექტის სულიერ-კოგნიტიური დაშლის ალეგორიად გვევლინება. თავად სახელი „ალტაზორი“ შერწყმულია ესპანური სიტყვებისგან „alto“ (მაღალი) და „azor“ (ქორი), რაც ქმნის ნეოლოგიზმს — ფრენის და დაცემის ერთდროული კონცეფცია.

პოემა შვიდ კანტოდ იყოფა და მისი სტრუქტურა თანდათანობით კარგავს ტრადიციული პოეტური ფორმის ნიშნებს — ქრონოლოგიური და სემანტიკური თანმიმდევრობა დაიშლება, სიუჟეტი ქრება, და ბოლოს ენა გარდაიქმნება ბგერით ექსპერიმენტად. ამგვარად, Altazor არა მხოლოდ ყოფიერების შინაარსის, არამედ თავად ენისა და პოეტური ფორმის დეკონსტრუქციას ახორციელებს.

ეს პროცესი — ენისგან აზრის გაქრობა, სიტყვისგან მხოლოდ ჟღერადობის დატოვება — მჭიდროდ უკავშირდება ლიტერატურულ მოდერნიზმსა და ევროპული ავანგარდის ტენდენციებს (დადაიზმი, სურეალიზმი), თუმცა უიდობროს ტექსტს განასხვავებს პოეტური ხმის ავტონომიისა და შემოქმედებითი აქტის დამოუკიდებლობის იდეა, რომელიც კრეაციონიზმის ბირთვს წარმოადგენს.

Altazor ერთდროულად არის კოსმიური პოემა, პირადი მანიფესტი და მეტაფიზიკური ექსპერიმენტი. ის მკითხველს სთავაზობს არა მხოლოდ აზრის, არამედ ფორმის და ჟღერადობის კვლევას — ენაზე ფიქრისა და მის საზღვრებთან შეხების განსაკუთრებულ შესაძლებლობას.

მოცემული პუბლიკაცია წარმოადგენს პოემის შესავალ ნაწილს. სრული ტექსტი ხელმისაწვდომია წიგნის მაღაზიებში.

*** ჩიტსაც სული აქვს, რა თქმა უნდა, ჩიტსაც სული აქვს… დაუგდე ყური: გამთენიის წინ როგორ გალობს, რა სრულყოფილად გალობს – ქალაქშიც კი, ამ მახინჯი სახლების სიახლოვეს გადარჩენილ პატარა, ვარდისფერ ვარდებიან სკვერში – მოლაღურია თუ ბულბულია, ტოროლაა თუ შაშვია… სული რა შუაშია? აბა, ისე როგორ იგრძნობ ღამის კიდეს?.. და თანდათან თენდება კიდეც… ღამის და დღის გასაყარზე: ვარდი და ბულბული … ქალაქშიც კი, ამ მახინჯი სახლების სიახლოვეს… მე მინდა, ჩემი სულიც ბოლოს იქ მოხვდეს, სადაც მკვდარი ჩიტების სულებია…   განჯინა სადაური სიტყვაა – “განჯინა”? მახსოვს ჩვენი განჯინა –

აუდიო ვერსია სიტყვები • Words · დამიენ საეზი - გამოსავალი ფრანგულიდან თარგმნა ბაჩანა ჩაბრაძემ დამიენ საეზი - გამოსავალი ბევრი სისხლი – კედელზე, ბევრი კედელი - ქვეყნებს შორის, ბევრი ქვეყანა – კავშირში, ბევრი კავშირი სავალუტო, ბევრი უთანასწორობა, ბევრი ფული, ბევრი ბანკი, ბევრი ომი სამშვიდობო, ბევრი ბავშვი მომაკვდავი, ბევრი იმპერიალიზმი, ბევრი კაპიტალიზმი ბევრი ლიბერალიზმი - თავისუფლების გარეშე!   აღარ გვინდა თქვენი გამოსავალი! ეს თაობა ოცნებებით აღარ ერთობა! აღარ გვინდა თქვენი გამოსავალი! ძალა ერთობაშია, მაგრამ ვინ ქმნის ერთობას?!   ბევრი შიმშილი – ქვეყანაზე, ბევრი

თარგმანი ანრი კიკნაველიძე   I ის შუა ზამთარში გაუჩინარდა: ნაკადულები გაყინული იყო, აეროპორტები თითქმის ცარიელი, და ძეგლებს თოვლი ამახინჯებდა; ვერცხლისწყალი კი თითქოს ჩავარდა მომაკვდავი დღის ღია ხახაში. ყველა ხელსაწყო, რაც გაგვაჩნია, თანხმდება, რომ მისი სიკვდილის დღე იყო ბნელი და სუსხიანი.   შორს მისი სნეულებისგან გარბოდნენ მგლები მარადწვანე ტყეების გავლით, გაუთლელ მდინარეს ვერ ხიბლავდა მაღალი წრის ნავმისადგომი; მგლოვიარე ენებმა პოეტის სიკვდილი დაუმალეს მისივე ლექსებს.   ხოლო მისთვის ეს თავის თავად ყოფნის ბოლო საღამო იყო, საღამო ექთნების

თარგმნა ანრი კიკნაველიძემ     მე ვარ ხალხი — ბრბო — თავყრილობა — მასა. იცი, რომ ამქვეყნად ყველა დიდი საქმე ჩემით კეთდება? მე ვარ მუშა, გამომგონებელი, შემოქმედი მთელი მსოფლიოს საკვების და სამოსის. მე ვარ მაყურებელი, მოწმე ისტორიის. ჩემგან გამოდიან ნაპოლეონები და ლინკოლნები. კვდებიან. შემდეგ კი ახალ ნაპოლეონებს და ლინკოლნებს ვშობ. მე ვარ ნიადაგი ნაყოფიერი. მე ვარ ყამირი, რომელიც გაუძლებს მრავალჯერ დახვნას. საშინელი ქარიშხლები გადაივლიან ჩემს თავზე. მე

თარგმნა ლაშა ყელბერაშვილმა   ნაომი გინსბერგს 1894 - 1956   I უცნაურია ფიქრი შენზე, ვინც გაქრი კორსეტებისა და სამაგრების გარეშე, სანამ მივაბიჯებ გრინვიჩ ვილიჯის მზიან უბანში. მანჰეტენის ცენტრი, ზამთრის ნათელი შუადღე, და მე მთელ ღამეს ვფხიზლობდი, ვსაუბრობდი, ვსაუბრობდი, ვკითხულობდი კადიშს ხმამაღლა, ვუსმენდი ბრმა რეი ჩარლზის  ბლუზის ყივილს ფონოგრაფზე რიტმი  რიტმი - და მოგონება შენზე ჩემს თავში  სამი წლის შემდეგ -  ხმამაღლა კითხვა ადონისის ტრიუმფალური ბოლო